Welkom op de website van MEE   Click to listen highlighted text! Welkom op de website van MEE

Eerste onderzoeksresultaten ‘Netwerkondersteuning in buurt en wijk’

Wat hebben mensen met een verstandelijke of psychiatrische beperking nodig om een informeel sociaal netwerk in hun buurt of wijk op te bouwen, uit te breiden en te behouden zodat ze naar vermogen kunnen deelnemen aan de samenleving? Dat is de kernvraag van het onderzoeksproject ‘Netwerkondersteuning in buurt en wijk’ dat het Centrum voor Samenlevingsvraagstukken van Hogeschool Viaa (Wmo-werkplaats Zwolle) uitvoert in samenwerking met 9 Overijsselse gemeenten, MEE en drie zorg- en welzijnsorganisaties. In december 2015 is een tussenrapportage uitgebracht over de eerste fase van het onderzoek.

Eerste uitkomsten: wat helpt?

Het helpt bij het contact tussen mensen met en zonder beperking als mensen:

  • gemotiveerd zijn (motivatie)
  • kunnen gaan en staan waar ze willen. En daar ook geld voor hebben (autonomie)
  • er zijn voor de ander met wie ze contact hebben (beschikbaarheid, presentie)
  • weten hoe ze zich horen te gedragen (sociale normen en regels, empathie, sociale reflexiviteit)
  • zelfvertrouwen hebben
  • initiatief kunnen nemen
  • doorzetters zijn. Ook als het even niet mee zit, houden ze het contact vast
  • ook al contact hebben met andere mensen (steunend netwerk)
  • goed een gesprek kunnen volgen (IQ)

Wat helpt er bij mensen met een verstandelijke en/of psychiatrische beperking?
De punten hierboven gelden voor alle mensen. Maar voor mensen met een beperking zijn er vaak nog wat extra dingen die belangrijk zijn. Bijvoorbeeld om te weten wat je samen kunt doen en waar je samen over kunt praten. Of hoe vaak je contact met elkaar hebt, niet te vaak, maar ook niet te weinig. Dit is soms lastig om te weten.

Het helpt als mensen met een verstandelijke beperking:

  • weten wat ze kunnen. Zowel zij zelf als mensen zonder een beperking denken vaak dat mensen met een verstandelijke beperking meer kunnen doen of begrijpen dan eigenlijk zo is. Hierdoor is het moeilijk om goed met elkaar te praten.

Dat is als mensen zonder beperking:

  • weten wat een psychiatrische beperking is, zodat ze weten hoe ze contact kunnen leggen en wat ze kunnen verwachten.

Het kan namelijk zijn dat mensen met een psychiatrische beperking:

  • er soms niet zijn voor de ander, doordat ze bijvoorbeeld depressief zijn en hun huis niet uit komen (stabiliteit, beschikbaarheid).
  • het moeilijk vinden om contact te leggen of te houden met anderen, door bijvoorbeeld borderline of autisme.

Het helpt bij het contact tussen mensen met en zonder beperking als mensen:

  • iets geven én iets krijgen in het contact (wederkerigheid).
  • iets samen hebben of doen. Bijvoorbeeld ze houden allebei van in de tuin werken (gezamenlijkheid)
  • met elkaar afspraken maken over het contact. Bijvoorbeeld: we spreken elkaar eens per week als ik bij jou op de koffie kom, we zien elkaar bij de Moestuin, je mag me best kort bellen, maar het is niet handig om na tien uur ’s avonds te bellen en vóór acht uur ’s ochtends (begrenzing en bespreken van verwachtingen).

Wat helpt er in de omgeving waarin de mensen met en zonder beperking contact hebben?

Het helpt als:

  • er een plek is waar mensen elkaar kunnen ontmoeten
  • er activiteiten zijn waar mensen op af komen
  • professionals mensen zonder een beperking helpen bij het contact met mensen met een beperking. Door hen te coachen, te trainen en door intervisie te organiseren
  • professionals geschoold zijn in ‘netwerkgericht werken’
  • professionals hun ervaringen uitwisselen met collega’s in de wijk en buurt
  • de organisatie van professionals ruimte en tijd geeft zodat professionals netwerkgericht kunnen werken
  • het voor mensen met en zonder beperking bekend is welke afspraken er zijn in contact tussen mensen met en zonder beperking

Aanbevelingen
Op basis van de resultaten van de eerste fase hebben de onderzoekers enkele aanbevelingen gegeven:

  • Voor iedereen: ga het gesprek aan over wanneer sociale netwerkversterking wel of niet een goed idee is, en durf ook te concluderen dat inzet sociale netwerken niet altijd passend of haalbaar is.
  • Voor sociale professionals: maak gebruik van de zes kansen uit fase 1;
    • Begrens het contact
    • Zet in op gezamenlijkheid
    • Steek in op wederkerigheid
    • Verhelder rollen en doel(en)
    • Werk door beschikbaarheid (presentie aan vertrouwen in de relatie)
    • Deel zorg en hulp met het sociale netwerk van een cliënt
  • Voor beleidsmakers: biedt ruimte voor activiteiten en initiatieven die professionals helpen om te leren werken met mensen zonder beperking als leden van het netwerk van hun cliënt. Vaak wordt ‘netwerkondersteuning’ gezien als een mogelijkheid om te bezuinigen op professionele uren. Goed vormgeven van netwerkondersteuning waardoor mensen met een beperking ook daadwerkelijk baat bij hebben, vraag echter juist een investering. En ook een verandering in de mindset van professionals, die graag en goed zelf mensen helpen, en die inzet van een netwerk mogelijk als een minder aantrekkelijk alternatief voor zichzelf zien. Juist omdat ook deze sentimenten meespelen, terecht of onterecht, is het van belang dat het gesprek goed gevoerd wordt wanneer netwerkondersteuning daadwerkelijk de situatie van een cliënt verbetert en wanneer niet.

Over het onderzoek
Dit onderzoek bouwt voort op het onderzoek Lof der Oppervlakkigheid uit 2014 van Femmianne Bredewold. Een onderzoek waarin verkend is wat we kunnen verwachten van contact tussen mensen met een verstandelijke en psychiatrische beperking en buurtbewoners. Drie onderzoekers van de Wmo-werkplaats in Zwolle doen nu onderzoek naar het contact tussen mensen met een verstandelijke, psychische of psychosociale beperking en mensen zonder een beperking in de buurt en wijk. Het onderzoek wordt uitgevoerd op basis van literatuurstudie, expertmeetings met ervaringsdeskundigen en professionals, participerende observatie op vier locaties waar mensen met een beperking en mensen zonder een beperking elkaar ontmoeten en focusgroepen met de mensen van één van de locaties waar verbeterideeën geïmplementeerd worden. Meer over het onderzoeksproject

Contact

Click to listen highlighted text!